Submenu

Vol geneeskundecurriculum en tóch meer aandacht voor palliatieve zorg? Zó lossen je studenten dit op

Shari Iskandar 22-11-2022
1179 keer bekeken 0 reacties

Deze pagina bundelt alle nieuwsberichten en artikelen die met dit project te maken hebben.

Geneeskundestudenten voelen zich onvoldoende competent in de omgang met palliatieve patiënten. Maar het curriculum zit al vol. Hoe los je dat als opleider op? Vraag het je studenten! ‘Ze vinden het gewéldig om mee te mogen denken over betere gezondheidszorg.’ Lees hier hun oplossingen.

Het geneeskundecurriculum is al barstensvol. Hoe kun je als opleider het onderwerp palliatieve zorg dan tóch vaker aan bod laten komen in het onderwijs, zónder dat dit een lastenverzwaring geeft voor het curriculum? Vraag het je studenten tijdens een hackaton! Ze weten zelf het beste op welke manieren zij graag zouden leren. En dankzij hun frisse blik kunnen ze op verrassende manieren omdenken. Daarnaast is het voor hen ook leuk om te doen; weer eens wat anders dan rijtjes uit het hoofd leren. Verder stimuleert een hackaton het oplossingsgerichte denkvermogen van geneeskundestudenten – een belangrijke competentie voor aankomend artsen en -onderzoekers. En o ja: het levert bruikbare ideeën op waar je als opleider in je eentje vaak niet op was gekomen!  

 

Breinbrekers 

Ter inspiratie van zorgdocenten om studenten zelf méér te betrekken bij het onderwijs over palliatieve zorg, delen we in dit artikel zes oplossingen die geneeskundestudenten hebben bedacht. Afgelopen voorjaar hield het LUMC namelijk (in samenwerking met prof. Yvette van der Linden van het Expertisecentrum Palliatieve Zorg en met huisarts en onderzoeker Marieke de Jong) een hackaton: de MasterMinds Challenge (MMC). Dit is een onderwijsinnovatie waar zij eerder van de Nederlandse Vereniging voor Medisch Onderwijs (NVMO) een prijs voor hebben gekregen.  

Bij deze MMC kregen geneeskundestudenten de uitdaging voorgelegd om twee dagen lang te werken aan goede ideeën om het onderwerp palliatieve zorg méér en beter aan bod te laten komen tijdens de geneeskundeopleiding. Maar… zonder dat dit zou leiden tot extra verzwaring van het curriculum.  

Ideeën van de MasterMinds Challenge 

Idee 1: Palliatime 
Het onderwerp palliatieve zorg komt gedurende de opleiding al geregeld naar voren. Palliatime beoogt dat deze momenten duidelijk herkenbaar worden gemaakt. Dat maakt het voor studenten en toekomstige jonge dokters inzichtelijk, zodat zij het ook dit gemakkelijk in de praktijk kunnen brengen.  

 

Idee 2: Mooievaars 
Organiseer terugkomdagen, praktijkgerichte workshops en seminars over palliatieve zorg, met ervaringsdeskundigen en sprekers uit het veld. Oefen gespreksvaardigheden en organiseer een praktijkbezoek aan een hospice.  

 

Idee 3: Happy ending starts with a happy doctor 
Zorg voor geleidelijke blootstelling (exposure) aan het onderwerp, bouw kennis en vaardigheden op. Betrek meerdere vakgebieden bij het opleidingscurriculum, werk multidisciplinair. Voer gesprekken met nabestaanden over thema’s als nazorg, zingeving en culturele aspecten. Besteed aandacht aan (het herkennen van) emotionele reacties bij patiënt, nabestaanden én jezelf. Hoe ga je om met je eigen emoties? Kun je dan bij iemand terecht? Zorg ervoor dat studenten zich indien gewenst verder kunnen verdiepen in de palliatieve zorg.  

 

‘Bij de MMC krijgen studenten de vrije hand om het nu eens helemaal zelf te bedenken. Dat is de kracht ervan’ 
Monique van Velzen, assistant professor LUMC en coördinator MMC 

 

Vrije hand 

Een palliatieve patiënt volgen tijdens de opleiding, palliatieve gesprekken oefenen met virtual reality, een studiewerkgroep met nabestaanden om van hen te leren hoe zij de palliatieve zorg hebben ervaren, een dagdeel meelopen met een consulent van het expertiseteam Palliatie, het zijn enkele van de ideeën van geneeskundestudenten tijdens de MMC over hoe het onderwijs in de palliatieve zorg volgens hen verbeterd zou kunnen worden. ‘De MMC is bedoeld om studenten te betrekken bij complexe vragen in de gezondheidszorg,’ legt assistant professor van het LUMC en MMC-coördinator Monique van Velzen uit. ‘We dagen hen uit om met creatieve, out-of-the box ideeën te komen over hoe we deze vragen beter kunnen aanpakken.’  

Studenten vinden deze uitdaging fantastisch, stelt Van Velzen. ‘De opleiding geneeskunde is sterk gericht op kennis en technische vaardigheden, op rijtjes symptomen in je hoofd stampen. Dat maakt het soms schools. Bij de MMC krijgen studenten de vrije hand om het nu eens helemaal zelf te bedenken. Dat is de kracht ervan. Ze krijgen twee dagen lang de gelegenheid om samen te werken, te brainstormen, samen onderzoek te doen. Allemaal competenties die ze nodig hebben om straks hun vak als arts te kunnen uitoefenen. Studenten doen dit met overgave, want ze vinden het geweldig dat ze op deze manier mogen meedenken over een betere gezondheidszorg,’  

Aan het eind van de tweedaagse presenteren de studenten hun ideeën. Niet alleen aan de rest van de groep en de docenten, maar ook aan de aanwezige inhoudelijk professionals. Van Velzen: ‘Zij zijn degenen die het probleem hebben ingebracht, en die na afloop met de ideeën aan de slag gaan.’ 

Nog meer mooie ideeën 

Idee 4: Organische manier voor integratie 
Betrek naasten als ervaringsdeskundigen actief in het onderwijs, bijvoorbeeld door een werkgroep te organiseren met nabestaanden van palliatieve patiënten. Bespreek met hen hoe je communiceert met patiënt en familie. Nodig vrijwilligers en medewerkers van hospices uit voor gastcolleges. Organiseer een symposium over culturele en religieuze thema’s. Nodig een dominee, imam of humanist uit voor een rondetafelgesprek over hun visie op de laatste levensfase.  

 

Idee 5: Lijn de dood 
Zorg voor een duidelijke leerlijn over palliatieve zorg in het curriculum, laat het terugkomen in alle orgaangerichte vakken. Bijvoorbeeld door hoorcolleges te verzorgen over de behandeling van ziekten als hartfalen en COPD in de palliatieve fase, aandacht te besteden aan farmacotherapie in de palliatieve fase en kennis en vaardigheden op te doen over thema’s als shared decision making, advanced care-planning en counseling bij perinatale sterfte.  

 

Idee 6: Ervaring opdoen  
Zorg voor vroege praktijkcontacten, organiseer snuffelstages bij een palliatief team, een geestelijk verzorger of een hospice. Besteed aandacht aan oefenmiddagen en rollenspelen. Leer denken vanuit het patiëntenperspectief, houd een logboek over zijn/haar patiëntervaringen. Raak vertrouwd met het perspectief van patiënt en naasten, integreer dat in je medisch handelen.  

 

‘We kijken hoe we de ideeën in het nieuwe curriculum kunnen inpassen, op zo’n manier dat er een continuüm ontstaat’ 
Debby Ras, specialist en docent ouderengeneeskunde LUMC 
 
Palliatie steeds laten terugkomen 

Debby Ras, specialist en docent ouderengeneeskunde in het LUMC, tevens lid van de blokcommissie, is blij met de uitkomsten van de MMC. ‘Studenten vinden het vooral belangrijk dat er een rode draad, een doorlopende leerlijn, is over palliatieve zorg tijdens de opleiding. Ze vinden het nu te veel versnipperd, zonder onderlinge samenhang. Met het risico dat het onderwerp raakt ondergesneeuwd bij alle andere items die ze tijdens de opleiding moeten leren.’ 

Veel van de ideeën van de studenten zijn er dan ook op gericht om ervoor te zorgen dat de palliatieve zorg in een logische opbouw van toenemende kennis en vaardigheden blijft terugkomen tijdens de opleiding. ‘Bijvoorbeeld door het steeds te laten terugkomen bij de verschillende onderwijsmodules. Denk aan de module De laatste levensfase, maar ook aan modules over kanker of terminaal longemfyseem. Dat zijn medisch-inhoudelijk gerichte onderwijsmodules, maar je kunt daarin ook items bespreken zoals kwaliteit van leven en palliatie.’ 

 

Patientjourney 

Ook het idee van een patientjourney, waarbij de student een palliatieve of ongeneeslijk zieke patiënt gedurende zijn opleiding blijft volgen past in deze doorlopende leerlijn. ‘De student wordt tijdens deze patiëntreis als vanzelf geconfronteerd met palliatieve items zoals advanced care-planning, het perspectief van de patiënt en de omgang met de naasten van de patiënt. Dat is uiteraard heel leerzaam.’  

Ras bespreekt alle ideeën van de studenten in haar contacten met de blokcoördinatoren van de bachelor- en masteronderwijsmodules. ‘We gebruiken dit als input voor het nieuwe geneeskundecurriculum. Dat betekent niet dat het hele curriculum nu op de schop gaat, dat hoeft ook niet, maar we kijken wel hoe we palliatieve items beter in het nieuwe curriculum kunnen inpassen, op zo’n manier dat er een continuüm ontstaat. De blokcoördinatoren zijn van harte bereid om hierover mee te denken. Dus ik weet zeker dat we deze slag kunnen maken.’  

 

Waarom vaker palliatieve zorg in het curriculum? 
Ruim de helft van de geneeskundestudenten voelt zich niet competent in het voeren van een palliatief gesprek. Dat blijkt uit landelijk onderzoek in 2019. Onvoldoende klinische ervaring, niet herkennen van palliatieve patiënten, onvoldoende kunnen anticiperen op een aanstaande palliatieve fase, te weinig kennis van de palliatieve farmacologie; het zijn slechts enkele van de door studenten genoemde knelpunten. Knelpunten die volgens hen vooral komen doordat er te weinig aandacht is voor de palliatieve zorg tijdens de opleiding, waardoor ze onvoldoende vlieguren kunnen maken. Bijvoorbeeld doordat er nauwelijks gelegenheid is om gesprekstechnieken voor de palliatieve fase te oefenen.  

 

Auteur: Michel van Dijk


Lees meer: 

Out-of-the-box oplossingen van studenten voor implementatie palliatieve zorg in geneeskundeopleiding - kort bericht over de MasterMinds Challenge 

 

Afbeeldingen

0  reacties

Cookie-instellingen
Cookie-instellingen sluiten

Cookie-instellingen

Deze website maakt gebruik van cookies. Lees meer over cookies in onze cookieverklaring.


Deze cookies verzamelen nooit persoonsgegevens en zijn noodzakelijk voor het functioneren van de website.

Deze cookies verzamelen gegevens zodat we inzicht krijgen in het gebruik en deze website verder kunnen verbeteren.

Deze cookies zijn van aanbieders van externe content op deze website. Denk aan film, marketing- en/of tracking cookies.